Wat is hijsen? Betekenis, regels en wie mag hijsen

Wat is hijsen? Hijsen is het verplaatsen van vrij hangende lasten met een hijswerktuig, zoals een hijskraan, bovenloopkraan, zwenkkraan of takel. Volgens Flowweb is een van de risico’s dat de last valt of iemand raakt. Het Arbobesluit stelt daarbij eisen aan het hijswerktuig, aan het hijsgereedschap en aan de persoon die het werktuig bedient.

In dit artikel lees je allereerst wat hijsen inhoudt, daarna wat het verschil is met heffen, welke regels gelden en hoe je aantoont dat je deskundig bent.

Wat is hijsen precies?

Flowweb, het arboportaal voor bouw, onderhoud en beheer, omschrijft hijsen als het verplaatsen van vrij hangende lasten. Bij hijsen heb je namelijk altijd met drie onderdelen te maken:

• Het hijswerktuig: de machine die de last verplaatst, zoals een bovenloopkraan, portaalkraan, zwenkkraan of takel.
• Het hijsgereedschap: de middelen waarmee je de last aan het hijswerktuig bevestigt, zoals hijsbanden, kettingen of staalkabels.
• De last: tot slot het voorwerp dat je verplaatst.

Het vastmaken van de last aan het hijswerktuig heet overigens aanslaan van lasten. Ook daar zit een risico: Flowweb noemt het beknellen van handen en andere lichaamsdelen tijdens het aanslaan.

Wat is het verschil tussen hijsen en heffen?

Bij hijsen verplaats je dus vrij hangende lasten. Bij heffen verplaats je daarentegen geleide lasten, bijvoorbeeld met een heftruck of een verreiker. Toch regelt het Arbobesluit beide in artikel 7.18 over hijs- en hefwerktuigen. Voor niet-geleide lasten geldt daarnaast artikel 7.18a.

Welke hijsmiddelen kom je tegen?

Welk hijswerktuig je gebruikt, bepaalt ook welk bewijs van deskundigheid past. Het overzicht hieronder helpt je daarom op weg, bijvoorbeeld bij de keuze voor een cursus.

Aan welke eisen moet hijsgereedschap voldoen?

Artikel 7.20 van het Arbobesluit stelt verder deze eisen aan hijs- en hefgereedschap:

• Allereerst is het gereedschap afgestemd op de last, de aanslagpunten, de haakvoorziening en de weersomstandigheden.
• Daarnaast staat de werklast goed leesbaar op het gereedschap, behalve bij touwwerk en staalkabels.
• Tot slot belast je het gereedschap nooit zwaarder dan de werklast, behalve bij een beproeving.

Flowweb voegt daar bovendien aan toe: controleer of het hijsgereedschap in goede staat is en aantoonbaar gekeurd.

Wie mag er hijsen op het werk?

Kort gezegd: wie een hijswerktuig bedient, moet daarvoor deskundig zijn. Dat staat in artikel 7.18 lid 3 van het Arbobesluit: hijs- en hefwerktuigen worden bediend door personen die daartoe een specifieke deskundigheid bezitten. De wet schrijft echter geen vast certificaat voor. De werkgever moet wel kunnen aantonen dat medewerkers voldoende zijn opgeleid en geïnstrueerd. In de praktijk gebeurt dat namelijk vaak met een hijsbewijs of hijscertificaat.

Ook de Arbowet is duidelijk: volgens artikel 8 zorgt de werkgever voor doeltreffende voorlichting en onderricht. Voor torenkranen, mobiele kranen en funderingsmachines in de aangewezen categorieën geldt bovendien een verplichte registratie (artikel 7.32). Lees ook meer op onze pagina is een hijsbewijs verplicht?

Aan welke regels houd je je bij hijsen?

Verder komen deze regels rechtstreeks uit artikel 7.18 en 7.18a van het Arbobesluit:

• Op of bij de bedieningsplaats staat de toegelaten bedrijfslast. Het hijswerktuig wordt nooit zwaarder belast (artikel 7.18 lid 1 en 2).
• Ook worden er maatregelen genomen zodat niemand onder een hangende last staat (artikel 7.18 lid 7).
• Hangende lasten gaan niet over onbeschermde werkplekken waar in de regel werknemers zijn (artikel 7.18 lid 8).
• Kan de bediener de baan van de last niet volledig volgen? Dan leidt een aangewezen werknemer hem (artikel 7.18a lid 5).
• Arbeidsmiddelen die slijten, worden zo vaak gekeurd als nodig is om ze in goede staat te houden (artikel 7.4a lid 3).

Flowweb noemt daarnaast: zorg voor goede communicatie tussen de machinist en degene die de last aanslaat, en zet het gebied waar gehesen wordt af.