Aanslaan van lasten
Wat is aanslaan van lasten?
Aanslaan van lasten is het vastmaken van een last aan een hijswerktuig met aanslagmiddelen zoals hijsbanden, kettingen of staalkabels. De aanslager bepaalt het gewicht en het zwaartepunt van de last, kiest het juiste aanslagmiddel, bevestigt het correct en geeft aanwijzingen aan de kraanmachinist. Bij ons leert u dat in de cursus Veilig Hijsen.
Het aanslaan is het punt waar de meeste hijsongevallen ontstaan. Niet omdat de kraan het niet aankan, maar omdat de last verkeerd is vastgemaakt, het gewicht is onderschat of een beschadigde hijsband is gebruikt. De hele last hangt aan het zwakste punt van de verbinding, en dat punt is bijna altijd het aanslagmiddel.
Wat doet een aanslager precies?
- Gewicht bepalen: uit documentatie, van een typeplaatje of door berekening
- Zwaartepunt bepalen: zodat de last recht en stabiel hangt
- Aanslagmiddel kiezen: op werklast, lengte, hijshoek en het materiaal van de last
- Aanslagmiddel controleren: op label, snijschade, knopen en vervorming
- Correct bevestigen: op de juiste punten, zonder scherpe randen
- Communiceren: met vaste handseinen of via de portofoon met de machinist
- Gevarenzone bewaken: niemand onder of naast de hangende last
Is een certificaat verplicht voor het aanslaan van lasten?
Er bestaat geen wetsartikel dat letterlijk een certificaat voor het aanslaan van lasten voorschrijft. Wel bepaalt de wet dat alleen aantoonbaar deskundige medewerkers met hijsmiddelen mogen werken. Een certificaat is in de praktijk het bewijs van die deskundigheid, en dat is wat een opdrachtgever, verzekeraar of inspecteur van u vraagt.
De basis staat in artikel 8 van de Arbowet, dat de werkgever verplicht tot doeltreffende voorlichting en onderricht. Het Arbobesluit vult dat aan: artikel 7.18 stelt eisen aan hijs- en hefwerktuigen en artikel 7.20 aan hijs- en hefgereedschap, waaronder de aanslagmiddelen die u gebruikt. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert hierop en kan de werkgever na een ongeval beboeten. Meer achtergrond leest u op Arboportaal.
Op veel bouwplaatsen en industriële terreinen is een hijscertificaat bovendien een contractuele toegangseis, los van de wet.
Welke aanslagmiddelen zijn er?
Er zijn drie hoofdgroepen aanslagmiddelen, elk met eigen sterke en zwakke punten. De keuze hangt af van het gewicht, de vorm van de last, scherpe randen en de omgeving.
| Aanslagmiddel | Sterk punt | Zwak punt |
|---|---|---|
| Polyester hijsband | Licht, beschadigt de last niet, kleurcode geeft werklast aan | Gevoelig voor snijschade, hitte en chemicaliën |
| Rondstrop | Soepel, verdeelt de druk, goed om onregelmatige lasten | Beschadiging zit vaak in de kern en is niet zichtbaar |
| Kettingwerk | Hittebestendig, sterk, in lengte verstelbaar | Zwaar en kan de last beschadigen |
| Staalkabelstrop | Sterk en slijtvast | Stug, gebroken draden geven snijgevaar voor de handen |
| Hijsjuk of hijsbalk | Houdt de stroppen verticaal, geen zijdelingse druk op de last | Extra eigengewicht dat van de hijscapaciteit afgaat |
Ieder aanslagmiddel heeft een label met de werklast, de WLL. Ontbreekt dat label of is het onleesbaar, dan mag u het middel niet gebruiken.
Wat betekenen de kleuren van een hijsband?
De kleur van een polyester hijsband geeft de werklast aan. Die kleurcodering is vastgelegd in de normen NEN-EN 1492-1 voor platte hijsbanden en NEN-EN 1492-2 voor rondstroppen, en is in heel Europa hetzelfde.
| Kleur | Werklast (WLL) |
|---|---|
| Paars (violet) | 1 ton |
| Groen | 2 ton |
| Geel | 3 ton |
| Grijs | 4 ton |
| Rood | 5 ton |
| Bruin | 6 ton |
| Blauw | 8 ton |
| Oranje | 10 ton en hoger |
Op veel banden staan daarnaast zwarte strepen: elke streep staat voor 1 ton werklast. Bij banden van 12 ton en hoger vervalt die aanduiding.
Belangrijk: de kleur is een hulpmiddel, het label is leidend. Een verkleurde, verbleekte of vervuilde band kan een andere kleur lijken dan hij is. Kunt u het label niet lezen, gebruik de band dan niet, ongeacht welke kleur u ziet.
Hoe bepaalt u het gewicht en het zwaartepunt van een last?
Het gewicht bepaalt u bij voorkeur uit de documentatie, een typeplaatje of een pakbon. Staat er niets op, dan berekent u het met volume maal soortelijk gewicht. Schatten op het oog is de meest voorkomende oorzaak van overbelasting: een stalen plaat van 2 bij 1 meter en 20 millimeter dik weegt 314 kilo, en dat zien de meeste mensen niet aan het formaat af.
Het zwaartepunt bepaalt hoe de last hangt. Zit het aanslagpunt er niet recht boven, dan kantelt de last zodra hij vrijkomt van de grond. Til daarom altijd eerst een paar centimeter op, controleer of de last waterpas hangt en zet hem terug als dat niet zo is.
- Gewicht onbekend? Berekenen, niet schatten
- Eigengewicht meerekenen: een hijsjuk of ketting gaat van de hijscapaciteit af
- Aanslagpunt boven het zwaartepunt: anders kantelt de last
- Proefheffing: enkele centimeters optillen en controleren voordat u doorhijst
- Scherpe randen afschermen: met hoekbeschermers, nooit met een lap of karton
Welke invloed heeft de hijshoek op de belasting?
Hoe verder de stroppen uit elkaar staan, hoe zwaarder elke strop wordt belast. Bij twee stroppen die recht omhoog lopen draagt elke strop de helft van de last. Zodra de tophoek toeneemt, loopt die belasting snel op.
| Tophoek tussen de stroppen | Belasting per strop | Bij een last van 1.000 kg |
|---|---|---|
| 0 graden (verticaal) | 50% | 500 kg |
| 60 graden | 58% | 580 kg |
| 90 graden | 71% | 710 kg |
| 120 graden (maximum) | 100% | 1.000 kg |
Bij 120 graden draagt elke strop dus het volledige lastgewicht, terwijl er twee stroppen hangen. Hijs nooit met een tophoek groter dan 120 graden. Daarboven loopt de belasting exponentieel op en is geen enkele werklast op het label nog geldig.
Wanneer keurt u een hijsband af?
Een hijsband gaat direct uit gebruik zodra u een van deze punten ziet. Bij twijfel geldt altijd afkeuren, want de hele last hangt aan dit ene onderdeel.
- Ontbrekend of onleesbaar label: zonder werklast weet u niets, dus gebruikt u hem niet
- Snij- of schuurschade aan de dragende vezels
- Beschadigde of losgetrokken naden
- Knopen in de band: een knoop halveert de werklast en is nooit toegestaan
- Chemische aantasting: verkleuring, verharding of een poederig oppervlak
- Hittebeschadiging: gesmolten of verglaasde vezels, ook door lasspatten
- Vervormde eindbeslagen: uitgerekte of scheefgetrokken ogen en haken
Een afgekeurde band knipt u door voordat u hem weggooit. Anders vist iemand hem binnen een week weer uit de container.
Hoe vaak moeten hijsbanden gekeurd worden?
Hijsbanden en ander hijsgereedschap moeten minimaal eens per twaalf maanden door een deskundige worden gekeurd. Dat volgt uit artikel 7.20 van het Arbobesluit. Van die keuring wordt een registratie bijgehouden die u bij een inspectie moet kunnen tonen.
Die jaarlijkse keuring vervangt uw eigen controle niet. Als gebruiker controleert u het aanslagmiddel vóór elk gebruik visueel op de punten hierboven. Werkt u in een zware of vervuilende omgeving, dan is vaker laten keuren dan één keer per jaar verstandig.
Wat gaat er in de praktijk het vaakst mis bij het aanslaan?
Uit de praktijk komen steeds dezelfde fouten terug. Ze hebben zelden met onkunde te maken en bijna altijd met tijdsdruk.
- Het gewicht geschat in plaats van bepaald, waardoor de werklast wordt overschreden
- De tophoek te groot, waardoor elke strop veel zwaarder wordt belast dan gedacht
- Een knoop in de band om hem korter te maken, in plaats van een kortere band pakken
- Scherpe randen niet afgeschermd, waardoor de band onder spanning doorsnijdt
- Onder de last lopen of erlangs, in plaats van buiten de gevarenzone blijven
- Handseinen niet afgesproken, waardoor de machinist iets anders doet dan bedoeld
- Doorhijsen zonder proefheffing, waardoor kantelen pas op hoogte wordt opgemerkt
Hoe leert u veilig lasten aanslaan?
Bij ons leert u het aanslaan van lasten in de cursus Veilig Hijsen. U behandelt de theorie over lastberekening, hijshoeken, aanslagmiddelen en afkeurcriteria, en oefent daarna in de praktijk met echte lasten en echte stroppen. Na een geslaagd examen ontvangt u het hijscertificaat.
- Basiscursus Veilig Hijsen voor wie nog geen ervaring heeft
- Herhalingscursus Veilig Hijsen om uw certificaat te verlengen
- Hijscertificaat in 1 uur voor ervaren medewerkers, op uw eigen locatie
- Incompany cursus Veilig Hijsen met uw eigen materieel en lasten
- Intern hijsbewijs als u bedrijfsintern wilt aantonen wie bevoegd is
Waar let u op bij het kiezen van een opleider voor veilig aanslaan?
Cursussen verschillen sterk in hoeveel u zelf aanslaat. Dat is wat bepaalt of u het de dag erna zelfstandig kunt. Loop deze punten na voordat u boekt.
- Slaat u zelf lasten aan? Bij ons oefent u met echte lasten, niet alleen met plaatjes.
- Komen afkeurcriteria aan bod? Bij ons krijgt u afgekeurde banden en stroppen in handen, zodat u de schade herkent.
- Hoeveel deelnemers per instructeur? Kleine groepen betekenen meer oefentijd per persoon.
- Wordt er met uw eigen materieel geoefend? Incompany traint u met de stroppen die u straks echt gebruikt.
- Zit het examen in de prijs? Bij ons wel, er komen geen kosten achteraf bij.
Waar kunt u de cursus volgen?
Wij verzorgen de cursus Veilig Hijsen op opleidingslocaties door heel Nederland, onder andere in Amsterdam, Emmen, Etten-Leur, Hengelo, Houten, Schiedam, Son, Tilburg en Wijchen.
Wilt u meerdere medewerkers tegelijk opleiden, dan komen wij naar u toe. U slaat dan uw eigen lasten aan met uw eigen stroppen, in uw eigen hal of op uw eigen bouwplaats. Dat levert meer op dan oefenen met vreemd materieel.
Veelgestelde vragen over het aanslaan van lasten
Aanslaan van lasten is het vastmaken van een last aan een hijswerktuig met aanslagmiddelen zoals hijsbanden, kettingen of staalkabels. De aanslager bepaalt het gewicht en het zwaartepunt, kiest en controleert het aanslagmiddel en begeleidt de last.
De wet noemt geen certificaat, maar verplicht de werkgever alleen aantoonbaar deskundige medewerkers met hijsmiddelen te laten werken. Ons hijscertificaat is daarvan het bewijs en wordt op de meeste bouwplaatsen en industriële terreinen als toegangseis gesteld.
De kleur geeft de werklast aan volgens NEN-EN 1492: paars 1 ton, groen 2 ton, geel 3 ton, grijs 4 ton, rood 5 ton, bruin 6 ton, blauw 8 ton en oranje 10 ton of meer. Het label op de band is altijd leidend, de kleur is een hulpmiddel.
Minimaal eens per twaalf maanden door een deskundige, volgens artikel 7.20 van het Arbobesluit. Daarnaast controleert u als gebruiker de band vóór elk gebruik visueel.
Nee. Een knoop halveert de werklast en is een directe reden voor afkeur. Heeft u een kortere band nodig, pak dan een kortere band of gebruik een verstelbaar kettingwerk.
Bij een ontbrekend of onleesbaar label, snij- of schuurschade aan de dragende vezels, beschadigde naden, knopen, chemische aantasting, gesmolten vezels of vervormde eindbeslagen. Bij twijfel altijd afkeuren.
Er geldt geen vaste maximale leeftijd. Bepalend zijn de staat van de band en de uitkomst van de jaarlijkse keuring. Een band van vijf jaar oud die in een schone hal ligt kan prima zijn, terwijl een band van een half jaar in een lasomgeving al afgekeurd kan worden.
WLL staat voor Working Load Limit, oftewel de maximale werklast. Dat is het gewicht dat u onder normale omstandigheden met dat aanslagmiddel mag hijsen. De WLL staat op het label en geldt alleen bij correct gebruik en binnen de toegestane hijshoek.
De tophoek tussen de stroppen mag niet groter zijn dan 120 graden. Bij die hoek draagt elke strop al het volledige lastgewicht. Daarboven loopt de belasting exponentieel op en geldt de werklast op het label niet meer.
Uit de documentatie, een typeplaatje of een pakbon. Staat er niets op, bereken het dan met volume maal soortelijk gewicht. Schatten op het oog is de meest voorkomende oorzaak van overbelasting.
Nee, nooit. De gevarenzone onder en naast een hangende last blijft vrij van personen. De aanslager bewaakt die zone en stopt het hijsen zodra iemand er toch in stapt.
Aanslaan is het vastmaken van de last aan het hijswerktuig en het begeleiden ervan. Hijsen is het verplaatsen met de kraan of takel zelf. In onze cursus Veilig Hijsen komen beide aan bod, met het accent op het aanslaan omdat daar de meeste ongevallen ontstaan.
Vergelijk op hoeveel u zelf aanslaat, of afkeurcriteria met echt materiaal worden behandeld, hoeveel deelnemers er per instructeur zijn en of het examen in de prijs zit. Wij werken met kleine groepen, laten u met echte lasten en afgekeurde stroppen werken en verzorgen de cursus ook incompany met uw eigen materieel.
Vragen over het aanslaan van lasten?
Twijfelt u welke cursus bij uw werk past, of wilt u een training op uw eigen locatie met uw eigen hijsmiddelen? Bel 0529 820 210 of mail info@hijscertificaat.nl. Vertel kort wat u hijst en met welk materieel, dan zeggen wij welke opleiding past.